BHOJPUR NEPAL 2026.05.17
श्री सिंहेश्वरी माध्यमिक विद्यालय शैक्षिक तथा भौतिक सुधार सहयोग प्रस्ताव / प्रतिवेदन
श्री सिंहेश्वरी माध्यमिक विद्यालय
⸻
१. परिचय
श्री सिंहेश्वरी माध्यमिक विद्यालय कोशी प्रदेश अन्तर्गत भोजपुर जिल्ला, रामप्रसादराई गाउँपालिका वडा नं. ७ बासिखोरामा अवस्थित एक ऐतिहासिक तथा शैक्षिक दृष्टिले महत्वपूर्ण सामुदायिक विद्यालय हो। यस विद्यालयको स्थापना वि.सं. २००८ साल असोज २० गते भएको हो। विद्यालयका संस्थापक प्रधानाध्यापक स्वर्गीय बिर्खध्वज राई हुनुहुन्छ। विद्यालयको कुल क्षेत्रफल २७ रोपनी रहेको छ।
सुरुवाती चरणमा कक्षा १ देखि ३ सम्म अध्ययन अध्यापन सञ्चालन हुँदै आएको यस विद्यालयले क्रमशः वि.सं. २०१६ मा प्राथमिक तह, वि.सं. २०३४ मा निम्न माध्यमिक तह, वि.सं. २०४८ मा माध्यमिक तह सञ्चालन गर्दै हाल वि.सं. २०७५ सालदेखि कक्षा १२ सम्मको अध्ययन अध्यापन सञ्चालन गर्दै आएको छ। हाल विद्यालयमा शिक्षा (Education) र मानविकी (Arts) संकाय अन्तर्गत कक्षा ११ र १२ को अध्ययन अध्यापन भइरहेको छ।
विद्यालय दुर्गम ग्रामीण पहाडी क्षेत्रमा अवस्थित भएकाले यहाँका अधिकांश विद्यार्थी दलित, आदिवासी तथा आर्थिक रूपमा विपन्न परिवारबाट आएका छन्। कठिन भौगोलिक अवस्था, कमजोर आर्थिक अवस्था तथा सीमित सरकारी स्रोत–साधनका कारण विद्यालयले अपेक्षित शैक्षिक तथा भौतिक विकास गर्न सकिरहेको छैन। तथापि विद्यालय परिवार, शिक्षक, अभिभावक तथा स्थानीय समुदायको निरन्तर प्रयासबाट विद्यालय सञ्चालन भइरहेको छ।
⸻
२. विद्यालयको वर्तमान अवस्था
विद्यालयको हालको शैक्षिक तथा प्रशासनिक अवस्था निम्नानुसार रहेको छः
(क) विद्यार्थी संख्या
विद्यालयमा हाल जम्मा ३५० जना विद्यार्थीहरू अध्ययनरत रहेका छन्।
(ख) शिक्षक तथा कर्मचारी
विद्यालयमा हाल १७ जना शिक्षक तथा कर्मचारीहरू कार्यरत रहेका छन्।
(ग) अध्ययन अध्यापन
विद्यालयमा कक्षा १ देखि १२ सम्म नियमित अध्ययन अध्यापन सञ्चालन भइरहेको छ।
(घ) उच्च माध्यमिक तह
कक्षा ११ र १२ मा विशेषगरी Education तथा Arts विषयको अध्यापन भइरहेको छ।
⸻
३. विद्यालयका प्रमुख समस्या तथा चुनौतीहरू
विद्यालयले शैक्षिक सुधारका लागि निरन्तर प्रयास गरिरहेको भएता पनि आर्थिक अभावका कारण विभिन्न समस्याहरू झेलिरहेको छ।
(क) स्वच्छ खानेपानी तथा शौचालयको अभाव
विद्यालयमा स्वच्छ खानेपानीको पर्याप्त व्यवस्था नहुँदा विद्यार्थीहरू विभिन्न स्वास्थ्य समस्याबाट प्रभावित भइरहेका छन्। विशेषगरी छात्राहरूका लागि सुरक्षित, व्यवस्थित तथा छात्रामैत्री शौचालयको अभाव गम्भीर समस्या बनेको छ।
यसका कारणः
* विद्यार्थीहरूको नियमित उपस्थिति प्रभावित भइरहेको छ।
* छात्राहरू विद्यालय आउन असहज महसुस गरिरहेका छन्।
* सरसफाइ तथा स्वास्थ्यमा नकारात्मक प्रभाव परेको छ।
⸻
(ख) भवन तथा कक्षा कोठाको अभाव
विद्यालयमा पर्याप्त कक्षा कोठा नहुँदा सीमित तथा साँघुरो स्थानमा अध्ययन अध्यापन गर्न बाध्यता रहेको छ। यसले सिकाइ वातावरणमा प्रत्यक्ष असर पुर्याएको छ।
त्यसैगरी विद्यालयबाट टाढा बसोबास गर्ने विद्यार्थीहरूका लागि छात्रावासको व्यवस्था नहुँदा धेरै विद्यार्थीहरू नियमित रूपमा अध्ययन गर्नबाट वञ्चित भइरहेका छन्।
⸻
(ग) पर्याप्त फर्निचरको अभाव
डेस्क–बेन्चको अभावका कारण विद्यार्थीहरूले सहज वातावरणमा अध्ययन गर्न पाइरहेका छैनन्। कतिपय अवस्थामा विद्यार्थीहरूले भुइँमा बसेर पढ्नुपर्ने अवस्था समेत रहेको छ। यसले अध्ययनप्रति रुचि र मनोबल कमजोर बनाइरहेको छ।
⸻
(घ) प्रविधि तथा शैक्षिक सामग्रीको अभाव
आजको आधुनिक तथा प्रतिस्पर्धात्मक शिक्षामा प्रविधिको महत्वपूर्ण भूमिका हुन्छ। तर विद्यालयमा कम्प्युटर, ल्यापटप तथा प्रयोगशाला जस्ता आवश्यक प्राविधिक संरचनाको अभाव रहेको छ।
यसका कारणः
* विद्यार्थीहरू डिजिटल शिक्षाबाट वञ्चित भइरहेका छन्।
* गुणस्तरीय प्राविधिक शिक्षा प्रदान गर्न कठिन भइरहेको छ।
* विज्ञान तथा प्राविधिक विषयको व्यवहारिक अध्ययन प्रभावित भएको छ।
साथै अधिकांश विद्यार्थीहरू आर्थिक रूपमा कमजोर परिवारबाट आउने भएकाले कापी, कलम, पोशाक लगायत आधारभूत शैक्षिक सामग्रीको समेत अभाव झेलिरहेका छन्।
⸻
(ङ) विद्यार्थी खाजा व्यवस्थापनको समस्या
विद्यालयबाट टाढा घर भएका विद्यार्थीहरूका लागि नियमित खाजा व्यवस्थापन नहुँदा धेरै विद्यार्थीहरू आधा समय मात्र विद्यालयमा उपस्थित हुने वा विद्यालय नै नआउने समस्या बढ्दै गएको छ।
⸻
४. विद्यालय तथा विद्यार्थीहरूमा परेको प्रभाव
उपरोक्त समस्याहरूका कारण विद्यालय तथा विद्यार्थीहरूमा निम्न नकारात्मक प्रभावहरू देखा परिरहेका छन्–
(क) विद्यार्थी संख्या घट्दै जानु
शैक्षिक वातावरण कमजोर बन्दै जाँदा विद्यार्थीहरूको आकर्षण घटिरहेको छ।
(ख) अध्ययनप्रति रुचि कम हुनु
आवश्यक सुविधा अभावका कारण विद्यार्थीहरूको सिकाइप्रतिको उत्साह कम हुँदै गएको छ।
(ग) शिक्षण सिकाइ गुणस्तर कमजोर हुनु
प्रविधि, प्रयोगशाला तथा पर्याप्त स्रोत–साधन अभावका कारण गुणस्तरीय शिक्षा प्रदान गर्न कठिन भइरहेको छ।
(घ) गलत गतिविधितर्फ उन्मुख हुने जोखिम
विद्यालय बाहिर समय बिताउन बाध्य भएका केही विद्यार्थीहरू चोरी, डकैती तथा अन्य नकारात्मक गतिविधितर्फ आकर्षित हुने जोखिम बढिरहेको छ।
(ङ) धूम्रपान तथा मदिराजन्य कुलतमा फस्ने सम्भावना
सकारात्मक शैक्षिक वातावरणको कमीका कारण विद्यार्थीहरू कुलत तथा दुव्र्यसनतर्फ आकर्षित हुने सम्भावना समेत बढ्दै गएको छ।
⸻
५. आवश्यक आर्थिक सहयोग विवरण
विद्यालयको शैक्षिक तथा भौतिक सुधारका लागि निम्न सहयोग अत्यन्त आवश्यक रहेको छः
आवश्यक सामग्री / निर्माण कार्य
अनुमानित लागत
१
स्वच्छ खानेपानीका लागि फिल्टर मेसिन खरीद
रु. १,५०,०००
२
छात्रामैत्री सुरक्षित शौचालय तथा छात्रावास भवन निर्माण
रु. २७,००,०००
३
स्वास्थ्य, विज्ञान तथा प्राविधिक प्रयोगशाला भवन निर्माण
रु. २७,००,०००
४
डेस्क–बेन्च १५० सेट खरीद
रु. ४,००,०००
५
कम्प्युटर १० थान खरीद
रु. ७,००,०००
⸻
६. विद्यालय परिवारको प्रतिबद्धता
विद्यालयको शैक्षिक सुधार तथा पारदर्शी व्यवस्थापनका लागि विद्यालय परिवार निम्न प्रतिबद्धता व्यक्त गर्दछः
* आवश्यकता अनुसार श्रमदान गर्ने
* सहयोग स्वरूप प्राप्त सामग्रीहरूको पूर्ण संरक्षण गर्ने
* शैक्षिक गुणस्तर सुधारमा निरन्तर लागिरहने
* पूर्ण पारदर्शिता तथा जवाफदेहिताका साथ कार्य गर्ने
⸻
७. विशेष अनुरोध
यस विद्यालयमा अध्ययन गर्ने अधिकांश बालबालिकाहरू ग्रामीण तथा आर्थिक रूपमा विपन्न समुदायबाट आएका छन्। उचित अवसर, आवश्यक शैक्षिक सामग्री तथा सुरक्षित वातावरण प्राप्त भएमा यी बालबालिकाहरूले भविष्यमा समाज र राष्ट्रका लागि महत्वपूर्ण योगदान दिन सक्ने विश्वास विद्यालय परिवारले लिएको छ।
तपाईंहरूको सानो सहयोगले पनि धेरै विद्यार्थीहरूको जीवन परिवर्तन गर्न सक्छ। विद्यालयको शैक्षिक तथा भौतिक विकासका लागि यहाँहरूको अमूल्य सहयोगको हार्दिक अपेक्षा गर्दछौं।
“आज गरिएको सहयोगले भोलिको शिक्षित, सक्षम र उज्यालो समाज निर्माण गर्नेछ।”
⸻
८. सम्पर्क विवरण
प्रधानाध्यापक
ईश्वर कुमार श्रेष्ठ
प्राविधिक / गणित शिक्षक
सुरेश राई
📞 सम्पर्क नं.: +977 984-2310508
📧 इमेल: kmbsmuksu@gmail.com
⸻
धन्यवाद
विद्यालय परिवार सम्पूर्ण सहयोगी मनहरू प्रति हार्दिक आभार व्यक्त गर्दछ। यहाँहरूको सहयोग, सद्भाव र विश्वासले नै ग्रामीण क्षेत्रमा रहेका विपन्न बालबालिकाहरूको भविष्य उज्यालो बन्नेछ भन्ने पूर्ण विश्वास लिएका छौं।